| Dane | |
|---|---|
| Urodzenie | 28 czerwca 1868, Rzeszów |
| Śmierć | sierpień 1942, Lwów |
| Zawód | prawnik, adwokat, profesor |
| Wykształcenie | Uniwersytet Wiedeński, dr prawa (1892) |
| Uczelnia | Uniwersytet Lwowski |
| Funkcje | członek Komisji Kodyfikacyjnej RP, członek Trybunału Stanu |
| Wybrane publikacje | m.in. komentarze do Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu handlowego, prawa upadłościowego |
Maurycy Allerhand zyskał uznanie jako wykładowca i autor prac z zakresu prawa procesowego, cywilnego i handlowego. Pełnił funkcje publiczne związane z kodyfikacją prawa i orzecznictwem, a jednocześnie prowadził praktykę adwokacką.
Życiorys i wykształcenie
Pochodził z zamożnej rodziny żydowskiej z właścicielem ziemskim w rodzinie. Ukończył polskie gimnazjum w Rzeszowie, gdzie w 1887 roku zdał maturę z odznaczeniem, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie Wiedeńskim i uzyskał stopień doktora praw w 1892 roku. W pierwszym okresie życia używał imion Mojżesz i Moritz.
Po powrocie do Galicji zamieszkał we Lwowie i odbył aplikację adwokacką. Adwokatem został w 1900 roku po siedmiu latach przygotowań. Już przed uzyskaniem prawa wykonywania zawodu publikował prace naukowe w języku polskim i niemieckim.
Kariera naukowa i działalność zawodowa
W latach 1909–1910 habilitował się na Uniwersytecie Lwowskim w dziedzinie prawa procesowego na podstawie pracy Podstęp w procesie. Następnie wykładał jako docent prywatny prawo procesowe cywilne w języku polskim. W 1917 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1921 roku Naczelnik Państwa Józef Piłsudski nadał mu tytuł profesora zwyczajnego.
Wykładał także na Studium Dyplomatycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza i prowadził kursy z prawa egzekucyjnego, prawa niespornego i konkursowego, historii i organizacji sądownictwa oraz prawa ubezpieczeniowego w lotnictwie. Od 1931 do 1933 roku kierował Zakładem Prawa Handlowego i Wekslowego UJK we Lwowie. Zapraszał młodych prawników do seminariów, w których uczestniczyli m.in. Karol Koranyi, Kazimierz Przybyłowski i Ludwik Dworzak.
Udział w kodyfikacji i działalność społeczna
22 sierpnia 1919 został mianowany członkiem Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej. W 1922, z ramienia Koła Żydowskiego, Sejm I kadencji wybrał go członkiem Trybunału Stanu. Pod koniec 1924 roku został mianowany komisarzem rządowym kahału lwowskiego, a do 1929 pełnił funkcję prezesa Żydowskiej Gminy Wyznaniowej.
Był członkiem żydowskiej loży masońskiej Izraelickie Stowarzyszenie Humanitarne, z której potem wystąpił. Nie angażował się politycznie i reprezentował postawę asymilacji z narodem i państwem polskim. Równolegle prowadził praktykę adwokacką i prace naukowe.
Publikacje i dorobek naukowy
W latach 1932–1933 ogłosił dwuczęściowy komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. W 1935 opublikował komentarz do Kodeksu handlowego, a w 1937 komentarz do prawa upadłościowego i postępowania układowego. Wcześniejsze prace to m.in. Prawo imion (1899) i Podstęp w procesie (1907).
Jego dorobek obejmuje ponad 1000 publikacji z zakresu prawa procesowego, cywilnego, handlowego oraz etnografii prawniczej. W 1933 wszedł w skład pierwszego komitetu redakcyjnego pisma Nowy Proces Cywilny.
Losy podczas II wojny światowej i pamięć
Po agresji ZSRR na Polskę został usunięty z Uniwersytetu Lwowskiego i wraz z synem podjął pracę w spółdzielni produkującej drewniane zabawki. W połowie 1940 roku pozwolono mu wykładać jedynie prawo o notariacie. Po wkroczeniu Niemiec do Lwowa został krótko aresztowany i usunięty z mieszkania, a w listopadzie 1941 cała rodzina znalazła się w getcie lwowskim.
Odmówił objęcia stanowiska przewodniczącego Judenratu ze względu na podeszły wiek i zły stan zdrowia. Rękopis jego zapisków z pobytu w getcie, zatytułowany Zapiski z tamtego świata, zachował prof. Stefan Stasiak; wnuk Leszek Allerhand opracował go i wydał w 2003 roku, a następnie ponownie w 2011 roku po uzupełnieniach.
10 sierpnia 1942 został wywieziony wraz z żoną i wnukiem do obozu janowskiego, gdzie został zamordowany. Ma symboliczny grób na nowym cmentarzu żydowskim w Krakowie. W 2009 roku został patronem instytutu prawniczego Instytut Allerhanda z siedzibą w Krakowie.